Keks – sprawdzony przepis

Jeśli marzy Ci się pachnący bakaliami, domowy keks jak z zeszytu babci, jesteś w doskonałym miejscu. Pokażę Ci, jak krok po kroku przygotować pewny przepis na efektowne ciasto. Dzięki prostym wskazówkom keks wyjdzie puszysty, pełen owoców i idealny na święta oraz weekendową kawę.

Składniki

• 200 g miękkiego masła
• 120 g cukru pudru
• 1 opakowanie cukru wanilinowego (ok. 8–10 g)
• 4 duże jajka (w temperaturze pokojowej)
• 300 g mąki pszennej tortowej
• 2 łyżeczki proszku do pieczenia
• szczypta soli
• 5 łyżek mleka
• 50 g rodzynek
• 50 g suszonej żurawiny lub pokrojonych suszonych fig
• 50 g suszonych moreli
• 50 g suszonych daktyli
• 50 g obranych migdałów (całych lub w słupkach)
• 50 g kandyzowanej skórki pomarańczowej
• skórka starta z 1 dobrze umytej pomarańczy
• odrobina masła i bułki tartej lub papier do pieczenia do przygotowania formy
• (opcjonalnie) 2–3 łyżki rumu do namoczenia rodzynek

• Na lukier: 2 łyżki soku z pomarańczy lub cytryny
• Na lukier: około 2/3 szklanki cukru pudru
• Do dekoracji: dodatkowa kandyzowana skórka pomarańczowa lub posiekane orzechy

Składniki wystarczą na keks pieczony w klasycznej keksówce o wymiarach około 11 x 25 cm, co daje mniej więcej 10 solidnych porcji ciasta.

Sposób wykonania

1. Przygotowanie składników

   Masło i jajka wyjmij z lodówki z odpowiednim wyprzedzeniem. Masło powinno być miękkie i łatwo poddawać się ucieraniu, a jajka mieć temperaturę pokojową. Formę keksową o wymiarach około 11 x 25 cm wysmaruj cienko masłem i obsyp bułką tartą lub wyłóż ją papierem do pieczenia. Piekarnik nastaw na 180–190°C z funkcją góra–dół, aby zdążył się dobrze nagrzać.

2. Przygotowanie bakalii

   Rodzynki, żurawinę (lub figi), morele i daktyle dokładnie przejrzyj i w razie potrzeby usuń twarde końcówki. Większe owoce, takie jak morele, daktyle czy figi, pokrój ostrym nożem w drobną kostkę. Migdały możesz zostawić w całości, w słupkach lub lekko posiekać. Jeśli lubisz aromat alkoholu, rodzynki zalej 2–3 łyżkami rumu i odstaw na minimum 2–3 godziny, a najlepiej na całą noc. Przed dodaniem do ciasta odsącz je z nadmiaru płynu.

3. Suche składniki

   Mąkę pszenną przesiej przez sito do większej miski, aby ją napowietrzyć. Dodaj proszek do pieczenia oraz cukier wanilinowy i całość wymieszaj łyżką. Wsyp wszystkie przygotowane bakalie wraz ze startą skórką z pomarańczy. Delikatnie wymieszaj, aby owoce i orzechy dokładnie obtoczyły się w mące. Dzięki temu nie opadną na dno ciasta w czasie pieczenia, lecz równomiernie rozłożą się w keksie.

4. Ucieranie masła z cukrem

   Do oddzielnej, dużej miski włóż miękkie masło. Dodaj cukier puder. Ubijaj mikserem na wysokich obrotach przez około 6–8 minut, aż powstanie bardzo jasna, puszysta masa. Cukier powinien się dobrze rozpuścić, a masło wyraźnie zwiększyć objętość. Im dłużej ucierasz masło z cukrem, tym lżejszy i bardziej puszysty będzie keks.

5. Dodawanie żółtek

   Oddziel żółtka od białek. Żółtka dodawaj do ubitego masła pojedynczo. Po każdym dodaniu miksuj przez około 30–40 sekund, aby masa stała się jednolita i kremowa. Po dodaniu wszystkich żółtek miksuj jeszcze chwilę. Masa powinna być lekka, gładka i jasna.

6. Ubijanie białek

   Białka przelej do idealnie czystej, suchej miski. Wsyp szczyptę soli. Ubijaj mikserem na średnich, potem wyższych obrotach, aż powstanie sztywna, lśniąca piana. Po odwróceniu miski piana nie powinna się ruszać. Zbyt długie ubijanie może ją osłabić, więc przerwij pracę, gdy osiągniesz odpowiednią konsystencję.

7. Łączenie składników

   Do masy maślano–żółtkowej wsyp przygotowaną wcześniej mieszankę mąki z bakaliami. Wlej 5 łyżek mleka. Sięgnij po szpatułkę lub dużą łyżkę i zacznij delikatnie mieszać ruchem od dołu do góry. Gdy mąka w większości połączy się z masą, dodaj ubite białka w trzech partiach. Po każdej porcji piany mieszaj ostrożnie, aby zbytnio jej nie napowietrzyć. Ciasto powinno być gładkie, dość gęste, bez widocznych smug mąki, a bakalie pięknie rozproszone w całej masie.

8. Przekładanie do formy

   Gotowe ciasto przełóż do przygotowanej keksówki. Rozłóż je równomiernie szpatułką, lekko wygładzając wierzch. Możesz zrobić niewielkie zagłębienie wzdłuż środka ciasta, dzięki czemu keks wyrośnie bardziej równomiernie. Formą lekko stuknij o blat, aby pozbyć się ewentualnych, dużych pęcherzyków powietrza.

9. Pieczenie

   Wstaw formę do nagrzanego piekarnika na środkową półkę. Piecz w temperaturze około 180–190°C przez 40–50 minut. Po około 40 minutach sprawdź stan ciasta drewnianym patyczkiem. Wbij go w środek keksu. Jeśli po wyjęciu patyczek jest suchy, ciasto jest gotowe. Jeśli na patyczku widać ślady surowego ciasta, piecz kolejne 5–10 minut i sprawdź ponownie.

10. Studzenie

    Po upieczeniu wyjmij formę z piekarnika i odstaw na kilka minut na blat. Następnie delikatnie wyjmij keks z formy. Możesz pomóc sobie nożem, delikatnie odcinając ciasto od brzegów, jeśli nie używałeś papieru. Przełóż ciasto na kratkę kuchenną i pozostaw do całkowitego wystudzenia przed lukrowaniem i krojeniem. Ciepły keks jest bardzo delikatny i może się kruszyć podczas krojenia.

11. Przygotowanie lukru

    Do małego rondelka wlej sok z pomarańczy lub cytryny. Podgrzej lekko, tak aby był ciepły, ale nie wrzący. Zdejmij z ognia. Stopniowo dodawaj cukier puder, energicznie mieszając łyżką lub rózgą, aż powstanie gęsty, jednolity lukier bez grudek. W razie potrzeby dołóż trochę cukru pudru, jeśli chcesz uzyskać bardziej gęstą polewę, albo odrobinę soku, jeśli lukier jest zbyt gęsty.

12. Lukrowanie i dekoracja

    Na całkowicie wystudzony keks wylej lukier, rozprowadzając go po wierzchu i pozwalając mu lekko spływać po bokach. Na jeszcze wilgotnym lukrze rozsyp kandyzowaną skórkę pomarańczową lub posyp ciasto posiekanymi orzechami czy płatkami migdałów. Pozostaw keks na blacie, aż lukier zastygnie i utworzy delikatną, błyszczącą skorupkę. Dopiero wtedy kroj ciasto na plastry.

Dodatkowe wskazówki i informacje

Tradycyjny keks to jedno z najbardziej klasycznych, polskich ciast świątecznych, pełne suszonych owoców, migdałów i kandyzowanej skórki pomarańczowej. Świetnie sprawdza się nie tylko na Boże Narodzenie, ale też jako elegancki dodatek do popołudniowej kawy. Dzięki dużej ilości bakalii ciasto wygląda bardzo efektownie na stole.

Podawaj keks pokrojony w niezbyt grube plastry. Idealnie smakuje z gorącą herbatą, kawą z mlekiem albo kakao. Możesz go zapakować w pergamin, włożyć do puszki i przechowywać w chłodnym miejscu nawet kilka dni. Dzięki bakaliom i maśle keks zachowuje świeżość znacznie dłużej niż delikatne biszkopty.

Jeśli chcesz przygotować wersję bardziej wilgotną, część bakalii można wcześniej namoczyć w soku pomarańczowym lub innym soku owocowym. Wtedy keks będzie miał intensywniejszy aromat i delikatniejszy miąższ. Warto też eksperymentować z rodzajami owoców suszonych: śliwki, mango, morele, żurawina czy daktyle wniosą różne nuty smakowe i kolory.

Poniżej orientacyjna wartość odżywcza na 100 g gotowego ciasta z lukrem i bakaliami, bazująca na klasycznym przepisie maślanym:

Keks najlepiej kroi się następnego dnia po upieczeniu, gdy smaki dobrze się połączą, a ciasto lekko „odpocznie”. Dzięki temu plastry są równe, a bakalie nie wyrywają się z wnętrza ciasta. To idealne ciasto do przygotowania dzień lub dwa przed planowaną uroczystością.