Multicooker i wolnowar – czym różnią się te urządzenia?

Wolnowar wybierz wtedy, gdy rano planujesz obiad i zależy Ci na długo duszonym mięsie oraz głębokim smaku. Multicooker-szybkowar lepiej pasuje do gotowania po pracy, gdy liczy się szybkość, ryż, kasze, zupy i dania ze strączków. To nie są dwa warianty tego samego urządzenia, lecz dwa różne sposoby organizacji gotowania.

Wolnowar a multicooker – na czym polega różnica?

Wolnowar jest urządzeniem wyspecjalizowanym. Podgrzewa potrawę łagodnie i przez kilka godzin, zwykle w ceramicznej lub kamionkowej misie. Najlepiej radzi sobie z gulaszami, potrawkami, pulled pork, bigosem i innymi daniami, które zyskują na długim duszeniu.

Multicooker to określenie szersze. Na potrzeby tego porównania chodzi przede wszystkim o multicooker-szybkowar, czyli model ze szczelną pokrywą, zaworem i funkcją gotowania pod ciśnieniem. Taki sprzęt może także smażyć, gotować ryż, przygotowywać jogurt lub działać w trybie wolnego gotowania.

Prosty multicooker bez funkcji ciśnieniowej jest osobną kategorią. Ma zwykle metalową misę i programy sterujące temperaturą, lecz nie skraca gotowania tak radykalnie jak szybkowar. Sam napis „multicooker” na obudowie nie mówi więc jeszcze, jak urządzenie działa.

Czym różnią się technicznie?

Najważniejsza różnica dotyczy sposobu przekazywania ciepła. Wolnowar podgrzewa naczynie głównie od boków, a ciężka ceramika akumuluje i równomiernie rozprowadza temperaturę. Multicooker-szybkowar ma grzałkę pod metalową misą, a podczas gotowania pod ciśnieniem wykorzystuje parę zatrzymaną pod szczelną pokrywą.

Wolnowar o mocy 700 W, taki jak Ariete 2904/04, może mieć także program gotowania ryżu, parowania, smażenia i podtrzymywania temperatury. Nie zmienia to jednak jego podstawowej charakterystyki, jeśli nie ma funkcji ciśnieniowej. Liczba programów nie jest równoznaczna z działaniem szybkowaru.

Jak metoda gotowania zmienia smak i teksturę?

Wolne gotowanie działa dobrze przy twardych kawałkach mięsa, ponieważ kolagen rozkłada się stopniowo i przekształca w żelatynę. Wielogodzinne podgrzewanie w łagodnej temperaturze pozwala zmiękczyć łopatkę, pręgę czy policzki bez gwałtownego kurczenia włókien mięśniowych. Mięso często pozostaje soczyste, a sos nabiera pełniejszej konsystencji.

Długi czas sprzyja też łączeniu aromatów. Cebula, warzywa, przyprawy i mięso gotują się w tym samym płynie, który prawie nie odparowuje. Dzięki temu gulasz lub fasolka po bretońsku mają smak bardziej zbliżony do potrawy duszonej przez wiele godzin w ciężkim garnku.

Multicooker-szybkowar wykorzystuje wyższą temperaturę i ciśnienie, dlatego ten sam proces trwa znacznie krócej. Mięso może stać się bardzo miękkie, ale częściej rozpada się na włókna. W przypadku niektórych kawałków rezultat jest mniej soczysty niż z wolnowaru, zwłaszcza gdy czas gotowania zostanie zbyt mocno wydłużony.

Szczelna pokrywa zatrzymuje płyn, więc sos po gotowaniu pod ciśnieniem jest zwykle rzadszy. Można go zagęścić lub zredukować po zdjęciu pokrywy, korzystając z programu smażenia. To jedna z praktycznych różnic, których nie widać w zestawieniu samych temperatur.

Ciśnienie nie zawsze oznacza gorszy smak. Rosół, grochówka, ciecierzyca, fasola, ryż i kasze często wychodzą z multicookera bardzo dobrze, a oszczędność czasu jest duża. Wolnowar wygrywa tam, gdzie najważniejsze są długie duszenie, stabilna temperatura i konsystencja mięsa.

Czy tryb „slow cook” w multicookerze zastępuje wolnowar?

Nie zawsze. Funkcja wolnego gotowania w multicookerze może być użyteczna, ale konstrukcyjnie różni się od pracy dedykowanego wolnowaru.

Metalowa misa multicookera jest cieńsza i otrzymuje ciepło przede wszystkim od dołu. Przy gęstym gulaszu dno może być znacznie cieplejsze niż górna część potrawy. Ceramiczny garnek wolnowaru wraz z bocznym ogrzewaniem stabilizuje temperaturę w większej części naczynia.

Problemem bywa także pokrywa. Szczelna pokrywa szybkowaru zatrzymuje parę, więc płyn prawie nie odparowuje, a sos nie gęstnieje tak jak w klasycznym wolnowarze. Niektóre modele mają osobną szklaną pokrywkę do tego trybu. Jeśli zależy Ci na wolnym gotowaniu, sprawdź jej dostępność przed zakupem.

Tryb ten ma też swoje zalety:

• Jedno urządzenie – ten sam sprzęt może gotować pod ciśnieniem, smażyć i dusić.
• Mniej miejsca – nie potrzebujesz osobnego wolnowaru, jeśli używasz go tylko okazjonalnie.
• Łatwe obsmażanie – cebulę lub mięso można przygotować w tej samej misie przed duszeniem.
• Elastyczność – gdy przepis nie daje oczekiwanego efektu, możesz skrócić gotowanie pod ciśnieniem.

Jeżeli jednak wolne gotowanie jest głównym powodem zakupu, dedykowany wolnowar zwykle daje bardziej przewidywalny rezultat. W multicookerze przepisy trzeba czasem wydłużyć lub ustawić wyższy poziom grzania.

Które urządzenie wybrać do konkretnych dań?

Poniższe zestawienie pokazuje, gdzie każde urządzenie ma wyraźniejszą przewagę:

Wygoda, prąd i czyszczenie

Wolnowar zużywa mniej mocy w danej chwili, ale pracuje długo. Multicooker-szybkowar pobiera więcej energii podczas nagrzewania, lecz cały proces trwa znacznie krócej. Nie da się więc uczciwie stwierdzić, że wolnowar zawsze zużywa mniej prądu. Wynik zależy od czasu pracy, temperatury, wielkości porcji i tego, jak często grzałka jest włączana przez termostat.

Oba urządzenia mogą zużywać mniej energii niż piekarnik lub wielogodzinne duszenie na płycie grzewczej. Różnica między nimi zwykle nie powinna jednak przesłaniać głównego kryterium, czyli sposobu gotowania, który rzeczywiście pasuje do Twojego planu dnia.

Wolnowar jest wygodny dla osoby, która może przygotować składniki rano. Po powrocie obiad jest gotowy, a wiele modeli przełącza się na podtrzymywanie temperatury. Multicooker-szybkowar pasuje do gotowania po pracy. Podsmażasz składniki, dodajesz płyn i po kilkudziesięciu minutach możesz podać posiłek.

Różna jest także konserwacja. Ceramiczną misę trzeba chronić przed szokiem termicznym, a jej duża masa sprawia, że jest ciężka. W multicookerze należy regularnie myć uszczelkę, pokrywę i zawór. Silikonowa uszczelka może przejmować zapachy i po pewnym czasie wymagać wymiany. Przed zakupem sprawdź, czy części zamienne są łatwo dostępne.

Przy wyborze zwróć uwagę na te kryteria:

• Rytm dnia – rano planujesz posiłki czy gotujesz dopiero po powrocie do domu?
• Najczęstsze dania – dominują gulasze i pieczenie czy raczej ryż, kasze, zupy i strączki?
• Miejsce w kuchni – wolnowar zajmuje przestrzeń dla jednej głównej funkcji, multicooker jest bardziej wszechstronny, ale często cięższy.
• Obsługa i mycie – wolisz prostą szklaną pokrywę czy akceptujesz konserwację uszczelki i zaworu?

Najczęstsze pytania

Przy korzystaniu z obu urządzeń szczególnej uwagi wymagają bezpieczeństwo produktów i sposób przygotowania mięsa:

• Czy multicooker może zastąpić wolnowar? Częściowo. Poradzi sobie z wolnym gotowaniem, ale nie zawsze zapewni taki sam rozkład ciepła i konsystencję jak ciężka ceramiczna misa.
• Czy można gotować surową czerwoną fasolę w wolnowarze? Nie należy wkładać jej od razu do wolnowaru. Zawarta w niej fitohemaglutynina jest unieszkodliwiana przez intensywne gotowanie, dlatego fasolę trzeba wcześniej zagotować przez co najmniej 10 minut, a dopiero potem przełożyć do wolnowaru.
• Czy można włożyć mrożone mięso do wolnowaru? Lepiej tego nie robić. Mięso rozmroź wcześniej w lodówce, ponieważ w wolnowarze zbyt długo pozostaje w temperaturze sprzyjającej namnażaniu bakterii.
• Czy multicooker-szybkowar jest bezpieczny? Tak, pod warunkiem stosowania instrukcji, nieprzekraczania maksymalnego poziomu napełnienia oraz czyszczenia zaworu i uszczelki. Pokrywy nie wolno otwierać, dopóki urządzenie pozostaje pod ciśnieniem.

Co wybrać dla siebie?

Wybierz wolnowar, jeśli lubisz zaplanować obiad rano, gotujesz dużo duszonych mięs i zależy Ci na spokojnym, wielogodzinnym przenikaniu smaków. Multicooker-szybkowar będzie lepszy, gdy często gotujesz spontanicznie, potrzebujesz szybko przygotować zupę, ryż, kaszę lub strączki i chcesz smażyć składniki w tym samym naczyniu.

Jeśli gotujesz różnorodnie i masz miejsce w kuchni, oba urządzenia mogą się uzupełniać. Wolnowar przejmie dania wymagające czasu, a multicooker-szybkowar te, które mają trafić na stół jeszcze tego samego wieczoru.