Deska do krojenia: drewniana, plastikowa czy szklana – co wybrać?

Nie ma jednego idealnego materiału. Do codziennego krojenia najczęściej najlepiej sprawdza się drewno albo plastik, ale pod warunkiem mycia deski po każdym użyciu i wymiany jej po pojawieniu się głębokich rys. Szkło i kamień są łatwe do czyszczenia, lecz szybko tępią noże. Największe znaczenie dla bezpieczeństwa ma nie sam materiał, lecz ograniczenie zanieczyszczenia krzyżowego.

Deska drewniana, plastikowa, szklana czy kamienna – szybkie porównanie

Jak wypadają poszczególne materiały?

Drewno – wygodne dla noży i estetyczne

Drewniana deska jest przyjemna w użyciu, stabilna i nie niszczy szybko ostrzy. Dobrze nadaje się do pieczywa, warzyw, owoców oraz serów. Może też służyć do serwowania przekąsek. Rowki odpływowe są przydatne przy krojeniu soczystych produktów, ponieważ zatrzymują część płynu przed rozlaniem go na blat.

Porowata struktura drewna nie oznacza automatycznie gorszej higieny. Przeglądy badań mikrobiologicznych i doświadczenia porównujące drewno z plastikiem nie potwierdzają, że drewniane deski są z natury bardziej niebezpieczne. W niektórych testach z używanych desek plastikowych odzyskiwano nawet więcej bakterii niż z drewnianych. O wyniku decydowały między innymi stan powierzchni, rodzaj zabrudzenia i jakość mycia.

Drewno wymaga jednak większej uwagi. Nie powinno być długo zanurzone w wodzie ani myte w zmywarce. Po umyciu trzeba je wytrzeć i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. Impregnacja olejem przeznaczonym do kontaktu z żywnością pomaga ograniczyć nasiąkanie, pękanie i odkształcanie deski. Nie zastępuje jednak mycia.

Plastik – łatwy do mycia, ale podatny na rysy

Plastikowa deska jest lekka, niedroga i zwykle łatwa do umycia. To wygodna opcja do surowego mięsa i ryb, zwłaszcza gdy chcesz używać osobnej powierzchni tylko do tych produktów. Niektóre modele można myć w zmywarce, ale zawsze trzeba sprawdzić zalecenia producenta.

Największy problem pojawia się wtedy, gdy powierzchnia zostaje głęboko nacięta. Rowki mogą zatrzymywać resztki tłuszczu i żywności, a ręczne doczyszczenie staje się trudniejsze. Porysowana deska nie staje się automatycznie niebezpieczna po jednym użyciu, ale jeśli nacięcia są głębokie i trudne do umycia, należy ją wymienić.

Podczas krojenia plastik może uwalniać mikroplastik. Badania wskazują, że ilość cząstek zależy między innymi od rodzaju tworzywa, twardości krojonych produktów i siły nacisku noża. Nie ma obecnie rozstrzygających dowodów, że mikroplastik pochodzący z desek powoduje konkretne szkody zdrowotne, ale samo uwalnianie cząstek jest niepożądane. Zużyta, mocno porysowana deska może uwalniać ich więcej, dlatego nie warto używać jej bezterminowo.

Szkło, kamień i ceramika – higieniczne, lecz twarde

Szkło hartowane, granit i ceramika są gładkie, nie chłoną zapachów ani wilgoci i łatwo je umyć. Z tego powodu dobrze sprawdzają się jako deski do serwowania. Szkło i ceramika mogą być także odporne na wysoką temperaturę, ale trzeba sprawdzić informacje dotyczące konkretnego produktu.

Ich twardość jest jednocześnie główną wadą. Krojenie na szkle, kamieniu lub ceramice szybko tępi noże, a śliska powierzchnia może pogarszać kontrolę nad ostrzem. Granit jest ciężki, natomiast szkło i ceramika mogą pęknąć po upuszczeniu. Do regularnego krojenia lepiej wybrać materiał bardziej przyjazny dla noży, a gładkie, twarde deski przeznaczyć głównie do podawania jedzenia.

Zanieczyszczenie krzyżowe – ważniejsze niż wybór materiału

Zanieczyszczenie krzyżowe polega na przeniesieniu mikroorganizmów z jednej powierzchni lub produktu na inny. Przykładem jest pokrojenie surowego kurczaka, niedokładne umycie deski, a następnie przygotowanie na niej warzyw przeznaczonych do zjedzenia na surowo.

Najprostszy sposób ograniczenia tego ryzyka to system kilku desek. Nie muszą być drogie ani wykonane z różnych materiałów. Istotne jest ich stałe przeznaczenie:

• Deska do surowego mięsa i ryb powinna być używana wyłącznie do tych produktów.
• Deska do warzyw i owoców nie powinna mieć kontaktu z surowym mięsem.
• Deska do pieczywa i produktów gotowych ogranicza przenoszenie zanieczyszczeń na żywność, której nie poddasz obróbce cieplnej.
• Każdą deskę trzeba umyć po użyciu ciepłą wodą z detergentem, szczególnie po krojeniu tłustych produktów.
• Deskę z głębokimi, trudnymi do umycia nacięciami należy wymienić, niezależnie od tego, czy wykonano ją z drewna, czy plastiku.

Jak czyścić i konserwować deskę drewnianą?

Po kontakcie z pieczywem lub warzywami wystarczy dokładne mycie i suszenie. Jeśli deska przejęła zapach ryby albo mięsa, możesz zastosować prostą procedurę z użyciem soli:

1. Natrzyj suchą powierzchnię deski grubą warstwą soli kuchennej.
2. Pozostaw ją na kilka godzin, aby sól związała część wilgoci i zapachu.
3. Spłucz deskę dokładnie wodą, nie zanurzając jej na długo.

Okresowe przetarcie powierzchni roztworem wody z octem może pomóc w odświeżeniu deski, ale nie zastępuje zwykłego mycia po każdym użyciu. Olejowanie chroni drewno przed wysychaniem i pękaniem, lecz nie powinno być traktowane jako metoda dezynfekcji.

Co wybrać w praktyce?

Dla osoby, która często gotuje i chce chronić noże, najlepszym wyborem będzie solidna deska drewniana, uzupełniona drugą deską przeznaczoną do surowego mięsa. Jeśli liczy się szybkie mycie, niska cena i możliwość używania zmywarki, wygodny będzie zestaw plastikowych desek, wymienianych po pojawieniu się głębokich rys.

Szkło, kamień i ceramika sprawdzą się głównie do serwowania serów, przekąsek lub ciast. Niezależnie od materiału najważniejsze pozostają trzy zasady: osobne deski dla różnych grup produktów, mycie od razu po użyciu oraz wymiana zużytej powierzchni.

Artykuł ma charakter informacyjny. W przypadku szczególnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa żywności należy stosować aktualne zalecenia służb sanitarnych i producenta deski.